بازار فیوچرز در دنیای کریپتو بدون سازوکاری به نام فاندینگ فی قابل تصور نیست. این کارمزد دورهای باعث میشود قیمت قراردادهای دائمی با بازار نقدی هماهنگ بماند. برای درک بهتر آن، باید بدانیم ارز دیجیتال چیست؟؛ داراییای دیجیتالی که بر بستر بلاکچین معامله میشود و ابزارهای متنوعی مانند قراردادهای فیوچرز دارد. فاندینگ فی در همین بستر شکل گرفته تا تعادل میان پوزیشنهای لانگ و شورت حفظ شود. اگر میخواهید بدانید دلیل اهمیت فاندینگ فی چیست؟ و فاندینگ فی چرا باید پرداخت شود؟ این مقاله را از دست ندهید.
تفاوت قرارداد فیوچرز سنتی با فیوچرز دائمی
قراردادهای فیوچرز سنتی در بازارهای مالی تاریخ سررسید مشخصی دارند. معاملهگر با خرید یا فروش این قراردادها متعهد میشود در یک تاریخ از پیش تعیینشده، دارایی پایه را تحویل بگیرد یا تحویل دهد. در بسیاری از بازارها، این دارایی میتواند نتیجه مستقیم خرید ارز دیجیتال یا سایر داراییهای پایه باشد. همین ویژگی باعث میشود در زمان سررسید، قیمت این قراردادها به طور طبیعی با بازار نقدی یا همان اسپات همگرا شود. در مقابل، قراردادهای فیوچرز دائمی (Perpetual Futures) هیچ تاریخ سررسیدی ندارند و همین تفاوت اساسی، زمینهساز ایجاد سازوکار فاندینگ فی شده است.
برای درک بهتر ماجرا باید به تفاوت معاملات اسپات و فیوچرز هم توجه کنیم. در اسپات، خرید و فروش دارایی به صورت واقعی و لحظهای انجام میشود. اما در فیوچرز، معاملهگران صرفاً روی آینده قیمت شرطبندی میکنند. از آنجا که قراردادهای دائمی هیچ نقطه پایانی ندارند، اگر مکانیزم فاندینگ فی وجود نداشته باشد، قیمت آنها میتواند بهطور مداوم از بازار اسپات فاصله بگیرد. بنابراین مقایسه فاندینگ فی با کارمزد های دیگر نشان میدهد فاندینگ فی نقش کلیدی دارد تا قراردادهای دائمی همیشه به قیمت واقعی بازار نزدیک بمانند.
فاندینگ فی چیست؟
فاندینگ فی چیست؟ و اصلا چرا فاندینگ فی وجود دارد؟ فاندینگ فی (Funding Fee) کارمزدی است که بهصورت دورهای بین معاملهگران قراردادهای فیوچرز دائمی رد و بدل میشود. این مبلغ نه به صرافی تعلق میگیرد و نه یک کارمزد ثابت است؛ بلکه پرداختی مستقیم میان کسانی است که پوزیشنهای لانگ و شورت باز کردهاند. هدف از این سازوکار، همگرا نگهداشتن قیمت قرارداد دائمی با قیمت بازار نقدی یا همان اسپات است.
به زبان ساده، اگر قرارداد دائمی بالاتر از قیمت اسپات معامله شود، معاملهگران لانگ باید مبلغی را به شورتها پرداخت کنند. برعکس، اگر قرارداد دائمی پایینتر از اسپات باشد، معاملهگران شورت موظف به پرداخت فاندینگ فی به لانگها هستند. به همین دلیل، فاندینگ فی را میتوان ابزاری برای ایجاد تعادل در بازار و جلوگیری از فاصله گرفتن بیشازحد قیمت فیوچرز دائمی از بازار واقعی دانست.
البته باید توجه داشت که فاندینگ فی با کارمزدهای شبکه بلاکچین فرق دارد. مثلاً تفاوت گس فی اتریوم با سایر شبکه ها به هزینه انجام تراکنش روی بلاکچین مربوط میشود، در حالیکه فاندینگ فی تنها بین معاملهگران قراردادهای فیوچرز رد و بدل میشود.
فرمول محاسبه فاندینگ فی چیست؟
سوالی که برای بسیاری از افراد مطرح است این است که فاندینگ فی چگونه کار میکند؟ نحوه محاسبه فاندینگ فی بر اساس دو مؤلفه اصلی انجام میشود: نرخ بهره (Interest Rate) و پریمیوم (Premium Index). نرخ بهره در واقع تفاوت بین نرخهای تامین مالی دارایی پایه و ارز مظنه است. پریمیوم هم اختلاف بین قیمت قرارداد دائمی و قیمت اسپات یا مارک پرایس را نشان میدهد. مجموع این دو مؤلفه نرخ فاندینگ (Funding Rate) را میسازد و در نهایت بر اساس حجم پوزیشن هر معاملهگر، مقدار واقعی فاندینگ فی محاسبه میشود.
اغلب صرافیها مانند بایننس یا بایبیت، این محاسبه را بهصورت دورهای (معمولاً هر ۸ ساعت) انجام میدهند. بهعنوان مثال، فرض کنید حجم پوزیشن شما معادل ۱۰٬۰۰۰ دلار است و نرخ فاندینگ ۰٫۰۱٪ تعیین شده است. در این شرایط، شما باید ۱ دلار به طرف مقابل پرداخت کنید یا در صورت منفی بودن نرخ، همین مبلغ را دریافت کنید. بنابراین مقدار فاندینگ فی مستقیماً به اندازه پوزیشن و نرخ تعیینشده در همان بازه زمانی بستگی دارد.
انواع فاندینگ فی و حالتهای مختلف آن
فاندینگ فی همیشه ثابت نیست و میتواند در سه حالت مختلف ظاهر شود. شناخت این حالتها برای معاملهگران اهمیت زیادی دارد چون مستقیماً روی هزینه یا درآمدشان اثر میگذارد.
۱. فاندینگ مثبت
وقتی قیمت قرارداد دائمی بالاتر از قیمت اسپات باشد، نرخ فاندینگ مثبت میشود. در این شرایط، معاملهگران لانگ موظفاند کارمزد را به معاملهگران شورت بپردازند. این وضعیت نشان میدهد تمایل بازار بیشتر به سمت خرید است و فشار تقاضا قیمتها را بالا برده است.
۲. فاندینگ منفی
برعکس حالت قبل، زمانی رخ میدهد که قیمت قرارداد دائمی پایینتر از اسپات معامله شود. در این حالت، معاملهگران شورت فاندینگ فی را به لانگها پرداخت میکنند. چنین شرایطی معمولاً بیانگر غلبه احساس نزولی در بازار است.
۳. فاندینگ صفر یا خنثی
در مواقعی که قیمت قرارداد دائمی تقریباً با بازار اسپات برابر باشد، نرخ فاندینگ نزدیک صفر قرار میگیرد. این حالت نشاندهنده تعادل بین فشار خرید و فروش در بازار است و معمولاً ریسک هزینه اضافی برای معاملهگران ندارد.
کاربردها و تاثیرات فاندینگ فی بر معاملهگران
فاندینگ فی فقط یک هزینه ساده نیست، بلکه نقش مهمی در تصمیمگیریهای معاملاتی ایفا میکند. وقتی نرخ فاندینگ مثبت باشد، معاملهگران لانگ باید هزینه بیشتری برای نگهداشتن پوزیشن پرداخت کنند. این موضوع باعث میشود بعضی از آنها زودتر پوزیشن را ببندند یا با لوریج پایینتر وارد شوند. در مقابل، معاملهگران شورت میتوانند از همین پرداختها سود دریافت کنند.
از طرف دیگر، نرخ فاندینگ اغلب بهعنوان شاخصی برای تحلیل احساسات بازار هم استفاده میشود. نرخهای مثبت بالا نشان میدهند که بیشتر فعالان بازار به رشد قیمتها امیدوارند، در حالیکه نرخهای منفی میتواند نشانهای از غالب بودن دیدگاه نزولی باشد. بنابراین توجه به فاندینگ فی به معاملهگر کمک میکند علاوه بر مدیریت هزینههای پوزیشن، دید بهتری نسبت به تمایلات جمعی بازار داشته باشد.
ریسکها و نکات مهم در استفاده از فاندینگ فی
هرچند فاندینگ فی برای تعادل بازار طراحی شده، اما در عمل میتواند ریسکهای جدی برای معاملهگران ایجاد کند. یکی از مهمترین ریسکها زمانی است که نرخ فاندینگ بهطور غیرمعمول بالا میرود. در این شرایط، نگه داشتن پوزیشن لانگ یا شورت میتواند هزینه زیادی به همراه داشته باشد و سود احتمالی معامله را تحتتأثیر قرار دهد. بهخصوص اگر از لوریج بالا استفاده کنید، این هزینهها ممکن است حتی باعث لیکوئید شدن پوزیشن شود.
نکته مهم دیگر این است که فاندینگ فی در همه صرافیها یکسان محاسبه نمیشود. هر صرافی فرمول و بازه زمانی خاص خود را دارد؛ بنابراین پیش از شروع معامله، باید از سیاستهای همان پلتفرم مطمئن شوید. همچنین نوسانات شدید قیمت و افزایش فاصله بین بازار اسپات و قراردادهای دائمی میتواند باعث تغییرات ناگهانی در نرخ فاندینگ شود. برای همین، مدیریت ریسک و بررسی مداوم این شاخص، بخشی جداییناپذیر از هر استراتژی معاملاتی حرفهای است.
مثال کاربردی از فاندینگ فی
برای درک بهتر فاندینگ فی، بیایید یک مثال ساده بزنیم. فرض کنید قیمت بیتکوین در بازار اسپات ۳۰٬۰۰۰ دلار است، اما قرارداد دائمی در یک صرافی با قیمت ۳۰٬۳۰۰ دلار معامله میشود. این اختلاف نشان میدهد که تقاضا برای پوزیشنهای لانگ بیشتر است و به همین دلیل نرخ فاندینگ مثبت خواهد بود.
حالا اگر نرخ فاندینگ برای این دوره ۰٫۰۱٪ تعیین شده باشد و شما یک پوزیشن لانگ به ارزش ۱۰٬۰۰۰ دلار باز کرده باشید، باید در پایان بازه زمانی (مثلاً هر ۸ ساعت) معادل ۱ دلار به معاملهگرانی که پوزیشن شورت دارند پرداخت کنید. در مقابل، اگر نرخ فاندینگ منفی باشد، همین مبلغ را از معاملهگران شورت دریافت میکنید.
استراتژی معاملاتی بر اساس فاندینگ فی
فاندینگ فی علاوه بر نقش کنترلی، میتواند بهعنوان یک ابزار معاملاتی هم استفاده شود. یکی از معروفترین روشها، فاندینگ آربیتراژ است؛ جایی که معاملهگر همزمان یک پوزیشن لانگ در بازار اسپات و یک پوزیشن شورت در قرارداد دائمی باز میکند. اگر نرخ فاندینگ مثبت باشد، او بدون توجه به تغییر قیمت، از پرداخت لانگها به شورتها سود دریافت میکند.
از طرف دیگر، تغییرات نرخ فاندینگ فی به معاملهگر دیدی درباره احساسات بازار میدهد. نرخهای مثبت و بالا معمولاً نشانه خوشبینی و تمایل شدید به خرید هستند، در حالیکه نرخهای منفی بیانگر غلبه نگرش نزولی در بازار است. به همین دلیل، بسیاری از تریدرها از این شاخص در کنار تحلیل تکنیکال و فاندامنتال برای تصمیمگیری بهتر استفاده میکنند.
در نهایت، توجه به فاندینگ فی بخش مهمی از مدیریت ریسک است. هزینههای پنهانی ناشی از نرخهای بالا میتوانند سود بالقوه معامله را کاهش دهند. بنابراین بررسی مداوم این نرخ، برای هر معاملهگر حرفهای ضروری است.
نتیجهگیری
فاندینگ فی یکی از مهمترین مکانیزمها در قراردادهای فیوچرز دائمی است که باعث میشود قیمت این قراردادها با بازار نقدی هماهنگ بماند. درک درست از نحوه محاسبه، انواع و ریسکهای آن برای هر معاملهگر ضروری است. اگرچه ممکن است مبالغ فاندینگ فی در نگاه اول کوچک بهنظر برسند، اما در معاملات با حجم بالا یا نگهداشتن پوزیشنهای طولانیمدت، اثر قابلتوجهی بر سود و زیان دارند. بنابراین، توجه به نرخ فاندینگ و استفاده هوشمندانه از آن در استراتژی معاملاتی، میتواند مرز میان یک معامله سودآور و یک ضرر پیشبینینشده باشد.
